Nên có cái nhìn đúng về Lênin

GS,TS Đàm Đức Vượng

Vào dịp kỷ niệm ngày sinh V.I.Lênin, trên các trang mạng quốc tế, đăng nhiều bài viết, nhận xét, đánh giá về V.I. Lênin với những góc cạnh khác nhau. Trong số những bài viết về V.I.Lênin, có bài “Hai thái cực đánh giá về V.I.Lênin!”. Bằng một giọng châm biếm, tác giả viết: “Chiều muộn, về nhà sau chuyến đi Yên Bái hai ngày, mới mở TV ra xem, thấy ở đâu đó kỷ niệm ngày sinh cụ Lênin. Cứ như lý luận của các chính trị gia quạt mo, thì Lênin tên đầy đủ là Lê Văn Nin, dòng dõi Nhà Lê sau nhiều năm lưu lạc ở trời Tây, làm nên đại nghiệp nổi danh, thay đổi thế giới, nên người Việt vẫn đặt lên bàn thờ”. Người viết bài trên đánh giá “tư tưởng của Lênin là kết quả của việc “tiêu hóa” sâu sắc toàn bộ truyền thống tư tưởng phương Tây, rồi biến nó thành công cụ cách mạng, thay đổi nước Nga và Đông Âu”… Tuy tác giả đưa ra hai cách đánh giá về V.I.Lênin, nhưng trong cách phân tích, người ta vẫn cảm thấy người viết nghiêng về phê phán V.I.Lênin hơn là đánh giá trung thực về V.I.Lênin. Phần đánh giá, đề cao V.I.Lênin, viết cũng không chính xác, thành đề cao giả tạo. V.I.Lênin không phải là mẫu người mà người khác chính kiến nêu trong bài viết của ông ta.

Lênin với Cách mạng Tháng Mười Nga (ảnh Internet)

Tuy Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu đã sụp đổ, nhưng dấu ấn của V.I.Lênin để lại, không thể phai mờ. Cũng đã có hàng trăm cuốn sách và hàng nghìn bài báo viết về V.I.Lênin bằng đủ các thứ tiếng, ca ngợi sự nghiệp cách mạng của ông. Hàng triệu người trên thế giới đọc các tác phẩm của ông, nghiên cứu sự nghiệp cách mạng của ông một cách nghiêm túc. Nhưng cũng không ít người xuyên tạc, vu cáo cuộc đời và sự nghiệp của ông. Có người bảo tôi là Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu đã sụp đổ, nên những cuốn sách ca ngợi V.I.Lênin còn giá trị gì. Tôi trả lời là tuy Liên Xô sụp đổ, nhưng nhiều cuốn sách viết khi còn Liên Xô, trong đó có những cuốn viết về V.I.Lênin, vẫn còn nguyên giá trị bởi tính trung thực và khoa học của nó.

V.I.Lênin và chủ nghĩa Lênin, hợp thành chủ nghĩa Mác – Lênin, là một đề tài cũ, nhưng mỗi lần nghiên cứu về V.I.Lênin, tôi lại tìm ra được những vấn đề mới trong một đề tài cũ.

Trước hết, phải nói rằng, V.I.Lênin đã phát triển sáng tạo học thuyết Mác. Người viết bài “Hai thái cực đánh giá về V.I.Lênin!” đánh giá “tư tưởng của Lênin là kết quả của việc “tiêu hóa” sâu sắc toàn bộ truyền thống tư tưởng phương Tây” là xuyên tạc một cách tàn nhẫn tư tưởng của V.I.Lênin.

Trong các tác phẩm của mình, V.I.Lênin nêu lên tư tưởng về liên minh cách mạng giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân, xem đó như một lực lượng quyết định, là điều kiện chủ yếu và tất yếu cho thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa. V.I.Lênin giải thích một cách đơn giản và dễ hiểu những vấn đề phức tạp nhất trong học thuyết Mác; có công lớn làm cho học thuyết Mác trở nên gần gũi với nhân dân lao động, gắn liền với những vấn đề trong cuộc sống hằng ngày của nhân dân lao động. C.Mác và Ph.Ăngghen nêu vấn đề giai cấp công nhân của tất cả các nước liên hiệp lại. V.I.Lênin phát triển thành giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp bức liên hiệp lại. Đó là bước phát triển lý luận vĩ đại của V.Lênin trên cơ sở chủ nghĩa Mác. V.I.Lênin bao giờ cũng coi chủ nghĩa Mác là một học thuyết sinh động, nhưng phải phát triển không ngừng, không những cần biết áp dụng học thuyết Mác vào cuộc sống, mà điều quan trọng còn phải phát triển nó nữa.

V.I.Lênin có công lớn tổ chức Đại hội I Đảng Công nhân dân chủ - xã hội toàn Nga họp vào tháng 3-1898, tại Minxcơ, Nga, tiền thân của Đảng Cộng sản Liên Xô. Ý nghĩa lịch sử của Đại hội này là đoàn kết những công nhân tiên tiến và các dân tộc trong toàn nước Nga để cùng nhau làm cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Đại hội II Đảng Công nhân dân chủ xã hội toàn Nga khai mạc tháng 7-1903, tại Luân Đôn, Thủ đô nước Anh. Đại hội thảo luận sôi nổi Cương lĩnh của Đảng. Dưới sự chỉ đạo của V.I.Lênin, Đại hội đã vạch ra được đường lối mới, đưa cách mạng tiến lên.

Mùa hè năm 1904, V.I.Lênin và những người bônsơvích Nga đấu tranh không khoan nhượng, chống các thế lực mensơvích, chủ nghĩa cơ hội và chủ nghĩa xét lại dưới mọi màu sắc, nhằm làm cho Đảng Bônsơvích Nga càng trong sạch, vững mạnh.

Tháng 4-1905, Đại hội III của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga được tổ chức tại Luân Đôn, Anh. Đó là Đại hội bônsơvích đầu tiên. Những người mensơvích khước từ, không tham dự, mặc dù có được mời. V.I.Lênin được bầu làm Chủ tịch Đại hội và trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo mọi công việc của Đại hội. Ông đã đọc hàng loạt báo cáo và diễn văn, soạn thảo các dự án, nghị quyết cơ bản: khởi nghĩa vũ trang, thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời, thái độ đối với phong trào nông dân. Toàn thể Đại hội vỗ tay không ngớt khi nghe ông diễn thuyết, một nhà lý luận, nhà hùng biện, nhà lãnh đạo, nhà tổ chức đã thu hút tất cả các đại biểu dự Đại hội. Đại hội bầu Ban Chấp hành Trung ương, đứng đầu là V.I.Lênin.

V.I.Lênin và những người bônsơvích cho rằng, cách mạng đang diễn ra ở Nga là cuộc cách mạng dân chủ tư sản với nhiệm vụ tiêu diệt những tàn dư của chế độ nông nô, đánh đổ chế độ Nga hoàng và giành những quyền tự do dân chủ. Từ cách mạng dân chủ tư sản, dưới sự lãnh đạo của V.I.Lênin, trở thành cách mạng vô sản.

Đầu tháng 4-1906, V.I.Lênin đi Stốckhôm, Thụy Điển dự Đại hội IV (thống nhất) của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga. Đại hội khai mạc ngày 10-4-1906, tại Cung Công nhân.

Tại Đại hội, V.I.Lênin báo cáo về vấn đề ruộng đất, về tình hình hiện tại, những nhiệm vụ chủ yếu của cách mạng, về thái độ của Đảng đối với Đuma nhà nước, bổ sung một số vấn đề về khởi nghĩa vũ trang, dự án về Điều lệ Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga.

Đại hội thông qua các văn kiện, trong đó có Nghị quyết về việc hợp nhất các đảng dân chủ - xã hội của các dân tộc tại Nga vào Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga thống nhất.

Cuối tháng 4-1907, V.I.Lênin đi Luân Đôn, Anh, họp Đại hội V Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga. Đại hội V xác định đường lối cách mạng của Đảng trong tình hình mới…

Sau một thời gian công tác ở nước ngoài, V.I.Lênin trở về Nga, soạn thảo “Luận cương Tháng Tư” (4-4-1917). Luận cương đóng vai trò quyết định trong việc xác định chiến lược và sách lược của Đảng trong hoàn cảnh lịch sử mới, chuyển từ cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đây là cuộc cách mạng sẽ chuyển chính quyền vào tay giai cấp công nhân và giai cấp nông dân nghèo khổ nhất.

V.I.Lênin đề nghị triệu tập Đại hội Đảng, đổi tên Đảng là Đảng Cộng sản; sửa đổi Cương lĩnh của Đảng sao cho phù hợp với tình hình mới; đồng thời sáng lập ra Quốc tế Cộng sản (Quốc tế III, Đệ tam Quốc tế), xem đó như một nhiệm vụ thực tiễn của những người cộng sản.

V.I.Lênin đã lãnh đạo Đại hội VI của Đảng, họp cuối tháng 7-1917, tại Pêtờrôgrát, Nga. Luận cương, dự thảo, nghị quyết, chỉ thị, tất cả đều do V.I.Lênin soạn thảo. Trong các văn kiện được soạn thảo, V.I.Lênin đều nhấn mạnh đến khởi nghĩa vũ trang.

Ngày 10-10-1917, vấn đề khởi nghĩa vũ trang được đem thảo luận trong một cuộc họp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tại cuộc họp, V.I.Lênin đọc Báo cáo chứng minh rằng, đã đến lúc giai cấp công nhân và nông dân nghèo phải giành lấy chính quyền. Ban Chấp hành Trung ương Đảng thông qua nghị quyết lịch sử về việc tổ chức khởi nghĩa vũ trang. V.I.Lênin là người động viên, lãnh đạo, tổ chức khởi nghĩa. Khởi nghĩa bùng nổ, làm rung động nước Nga và thế giới. Khởi nghĩa diễn ra trong khoảng 10 ngày mà làm rung chuyển thế giới.

Đêm 25 rạng ngày 26-10-1917, V.I.Lênin chỉ thị phải chiếm ngay Cung điện Mùa Đông. Các đơn vị cách mạng đã chiếm được Cung điện Mùa Đông bằng một trận đánh sấm sét. Thành lũy cuối cùng của Chính phủ tư sản đã đổ sập nhanh chóng.

Thế là Đảng Bônsơvích, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của V.I.Lênin, đã đưa nhân dân Nga tới thắng lợi vĩ đại. Đó là thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười, thắng lợi của chủ nghĩa Mác – Lênin. Cuộc cách mạng này mang tính nhân dân sâu sắc. Nó hoàn toàn chấm dứt trật tự tư sản ở nước Nga và lần đầu tiên trong lịch sử loài người, đã thiết lập Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới. Thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười mở ra trang mới trong lịch sử loài người, mở đầu thắng lợi của chủ nghĩa xã hội. Từ đây, Đảng Bônsơvích lên nắm chính quyền và tiến hành nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Ngày 6-3-1918, tại Pêtơrôgrát (Thành phố Pêtơrôgrát (Petrograd), sau nhiều lần đổi tên, nay mang tên là Sankt-Peterburg (tiếng Nga: Санкт-Петербург), hay còn gọi là Saint Petersburg, có thời gian, Thành phố này gọi là Lêningrát), khai mạc Đại hội VII của Đảng. Đây là Đại hội Đảng đầu tiên sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười. V.I.Lênin lãnh đạo toàn bộ công việc của Đại hội và phát biểu 18 lần. Đại hội tán thành đường lối của V.I.Lênin, kiên quyết xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; thực hiện chính sách kinh tế mới (NEP) của Đảng Cộng sản và Nhà nước Nga. Sự sáng suốt, tính nguyên tắc và ý chí sắt đá của V.I.Lênin đã bảo đảm cho việc thực hành đường lối chính trị duy nhất đúng.

Theo đề nghị của V.I.Lênin, Đại hội nhất trí đổi tên Đảng. Từ Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga, Đại hội này, Đảng mang tên mới là Đảng Cộng sản Nga (Bônsơvích). V.I.Lênin nói: “Tên là Đảng Cộng sản chỉ ra khá rõ ràng chúng ta tiến lên chủ nghĩa cộng sản hoàn toàn”1.

V.I.Lênin là người rất quan tâm đến vấn đề dân tộc và thuộc địa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp thu chủ nghĩa Lênin qua “Luận cương của Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa” và từ chủ nghĩa Lênin, người giác ngộ chủ nghĩa Mác – Lênin. Phát triển lý luận Mác – Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch ra đường lối đúng đắn cho cách mạng Việt Nam, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Viêt Nam mới, tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Người nói:

“Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những người cách mạng và nhân dân Việt Nam, không những là cái “cẩm nang” thần kỳ, không những là cái kim chỉ nam, mà còn là mặt trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản”2.

V.I.Lênin, người Nga, sinh ngày 22-4-1870 (tức ngày 10-4 theo lịch cũ) tại Simbirsk (nay là Ulyanovsk) và mất ngày 21-1-1924, tại làng Gorki, gần Mátxcơva, hưởng thọ 53 tuổi. Ông hoạt động cách mạng từ năm 17 tuổi.

Tên tuổi của V.I.Lênin, sự nghiệp và học thuyết của ông trường tồn mãi mãi, để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lòng giai cấp công nhân, nhân dân Nga và giai cấp công nhân, nhân dân lao động trên toàn thế giới.

Con người ấy đã đi vào lịch sử nước Nga và lịch sử nhân loại!

------

1.Dẫn theo “V.I. Lênin Tiểu sử vắn tắt”, do Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin trực thuộc Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô biên soạn, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva và Nxb Sự thật, Hà Nội, 1985, tr. 187.

Đảng Cộng sản (B) Nga (Đảng Cộng sản Nga – Bolshevik) không đổi tên trực tiếp thành Đảng Cộng sản Liên Xô trong một lần, mà qua các giai đoạn: Năm 1918, đổi thành Đảng Cộng sản Nga (Bolshevik) – RCP (B). Năm 1925, đổi thành Đảng Cộng sản toàn Liên bang Nga (Bolshevik). Năm 1952, chính thức đổi thành Đảng Cộng sản Liên Xô (CPSU), (theo nghiên cứu của ĐĐV).

2. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 12, tr. 563.