Một số vấn đề về cách mạng dân chủ ở Việt Nam
GS,TS Đàm Đức Vượng
Trên trang mạng quốc tế, những người khác chính kiến rêu rao “Việt Nam không có cách mạng dân chủ”. Người viết đưa ra “nguyên nhân do văn hóa Khổng giáo (Nho giáo) vào tiềm thức con người Việt Nam hàng trăm năm, kẻ làm vua quan như số phận, được trời ban cho xuống trần gian cai trị muôn dân, người dân phải làm nô lệ, ý vua là ý trời, nếu trái ý bị chu di tam tộc, do vậy, đạo đức thần dân phải trung với vua quan triều đình”. “Nho giáo với nhiều luật lệ phù hợp với chế độ độc tài cộng sản, nên gọi là văn hóa Khổng giáo, được Bộ Giáo dục giảng dạy trong trường học, nhằm tẩy não con người trở thành robot, học thuộc lòng, ngu trung, ngoài tầng lớp có học chỉ có thói quen nghe lời, không có trình độ trước các vấn đề sai trái của chính quyền cai trị từ địa phương tới trung ương”. “Đảng Cộng sản thành công trong việc vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin trong hoàn cảnh thực tế, dùng chuyên chính vô sản, bạo lực trên nòng súng đàn áp khốc liệt người dân trong suốt gần 80 năm chiếm đóng và cai trị”…
Những lời lẽ trên đây của những người khác chính kiến cho rằng, Việt Nam không có cách mạng dân chủ, là không đúng. Tại Việt Nam, dưới thời thực dân, đế quốc, phong kiến đô hộ, không nổ ra cách mạng dân chủ. Nhưng từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, cách mạng dân chủ dần dần hình thành, cùng với cách mạng giải phóng dân tộc, tạo thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Những người khác chính kiến nói Nho giáo với nhiều luật lệ phù hợp với chế độ độc tài cộng sản, nên gọi là văn hóa Khổng giáo được Bộ Giáo dục Việt Nam giảng dạy trong trường học nhằm tảy não con người trở thành robot, học thuộc lòng, ngu trung, cũng không đúng, bịa đặt. Chế độ cộng sản hoàn toàn khác với Nho giáo. Việt Nam, dưới chế độ phong kiến, chỉ bị ảnh hưởng ít nhiều của Khổng giáo, chứ hoàn toàn không lệ thuộc vào Khổng giáo. Nói Việt Nam có môn dạy học thuyết Khổng Tử là không đúng. Các trường của Việt Nam không dạy học thuyết Khổng Tử, như một môn độc lập, tuy tư tưởng Khổng Tử đôi khi được giảng viên lồng ghép, dẫn chứng, đối sánh để sinh viên tham khảo trong môn ngữ văn, lịch sử, giáo dục công dân và triết học phương Đông ở cấp đại học.
Đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam là “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”1. Sau đó, lý luận được phát triển thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa; thực hiện nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến, tiến tới một nước Việt Nam độc lập, thống nhất, dân chủ, giàu mạnh.
Khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 nổ ra, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Việt Nam được bắt đầu. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống xâm lược, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân được thực hiện có kết quả, thực dân, đế quốc bị đánh bại; còn cách mạng dân chủ đã xóa sổ các thế lực phong kiến.
Trong tiến trình cách mạng đã hình thành khối liên hiệp rộng rãi các lực lượng giai cấp, trong đó có giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, giai cấp tiểu tư sản thành thị, đội ngũ trí thức, giai cấp tư sản dân tộc và toàn thể nhân dân lao động, nòng cốt là giai cấp công nhân và giai cấp nông dân.
Trong cách mạng dân chủ, có việc củng cố và phát triển chế độ cộng hòa dân chủ nhân dân Việt Nam, hoàn thành dân chủ nhân dân để tiến tới chủ nghĩa xã hội. Trong cách mạng dân chủ, có chính trị dân chủ nhân dân; kinh tế dân chủ nhân dân; văn hóa dân chủ nhân dân, nhằm thực hiện một nước Việt Nam độc lập, thống nhất, dân chủ, tự do, phú cường, tiến tới chủ nghĩa xã hội.
Đặc điểm của cuộc cách mạng dân chủ nhân dân ở Việt Nam là gắn liền với cách mạng giải phóng dân tộc thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Cách mạng giải phóng dân tộc là cuộc cách mạng đấu tranh giai cấp xã hội. Đó là sự chuyển biến sâu sắc về chính trị và xã hội trong đời sống của nhân dân Việt Nam.
Tại Việt Nam, cách mạng dân chủ không đứng riêng một mình, mà nó gắn kết với cách mạng dân tộc một cách hữu cơ, có nghĩa là dùng cách mạng để giải phóng khỏi tình trạng phụ thuộc thuộc địa và xóa bỏ trong tương lai mọi hình thức áp bức xã hội. Điều này phù hợp với nhận định của V.I.Lênin: Đó là cả một thời kỳ lịch sử bao gồm “một loạt phong trào dân chủ và cách mạng, kể cả phong trào giải phóng dân tộc, trong các nước chưa phát triển, lạc hậu và bị áp bức”2. Cách mạng dân tộc ở Việt Nam làm nhiệm vụ chống đế quốc, cách mạng dân chủ làm nhiệm vụ chống phong kiến.
Tại Việt Nam, trong cách mạng giải phóng dân tộc, có cách mạng dân chủ, tạo thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân.
Ở vào giai đoạn đầu của phong trào dân chủ, chống đế quốc, chống phong kiến của toàn thể nhân dân thường là rộng rãi, nó nhằm đạt được một nền độc lập về chính trị, cải tạo lại bộ máy nhà nước, thủ tiêu trật tự phong kiến. Tất cả những nhiệm vụ này mang tính chất dân chủ chung, và trong quá trình đấu tranh nhằm triệt để thực hiện các nhiệm vụ ấy đã hình thành một mặt trận rộng rãi của các lực lượng chống đế quốc và chống phong kiến.
Sự quyết định trong việc triển khai thắng lợi của cách mạng giải phóng dân tộc phụ thuộc vào tính chất bền vững của khối liên minh chiến đấu giữa giai cấp công nhân và giai cấp nông dân, có cả các tầng lớp trung gian tham gia, đặc biệt là đội ngũ trí thức tiến bộ, đại biểu các nghề tự do, viên chức, phong trào thanh niên, những người sản xuất nhỏ cùng các tầng lớp lao động khác, tập hợp trong Mặt trận dân tộc thống nhất.
Mục tiêu chủ yếu của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Việt Nam là giải phóng đất nước thoát khỏi chủ nghĩa thực dân, đế quốc, thực hiện cải cách dân chủ, trong đó có cải cách ruộng đất, mang lại ruộng đất cho nông dân.
Tại Việt Nam, quá trình cách mạng giải phóng dân tộc tức cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thành cách mạng xã hội chủ nghĩa đã chuyển thành cuộc đấu tranh của nhân dân lao động cho con đường phát triển không tư bản chủ nghĩa, mà hướng lên thẳng chủ nghĩa xã hội.
Với Việt Nam, cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân là cuộc cách mạng của toàn thể nhân dân, mang ý nghĩa nhân dân sâu sắc, nên được toàn thể nhân dân hưởng ứng, tham gia và đã thành công.
Tóm lại, cách mạng Việt Nam là một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa. Lúc đầu là đấu tranh giành quyền dân sinh, dân chủ, rồi tiến đến cách mạng giải phóng dân tộc. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, phát triển dân chủ nhân dân, tiến tới chủ nghĩa xã hội.
Cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đều mang tính chất dân tộc và dân chủ, mở đường để Việt Nam tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, có cả yếu tố dân tộc và dân chủ. Yếu tố dân tộc trong cách mạng xã hội chủ nghĩa chính là nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Yếu tố dân chủ trong cách mạng xã hội chủ nghĩa chính là nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đây là nét độc đáo của cách mạng Việt Nam.
------
1. Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 3, tr. 1.
2. V.I.Lênin Toàn tập, tiếng Việt, Nxb Tiến bộMátxcơva, tập 30, tr. 146.
